SENAT OPIEKUNEM POLONII

Krótki zarys

W okresie Dwudziestolecia Międzywojennego (1919-1939) Senat RP przykładał ogromną wagę do problemu emigracji i do spraw związanych z Polonią. Podejmowano różne działania zmierzające do zintegrowania Polaków mieszkających poza krajem. W 1929 r. odbył się I Zjazd Polaków z Zagranicy, powołano też powołano też Radę Organizacyjną koordynującą inicjatywy służące sprawom polonijnym; prezesem Rady został Marszałek Senatu Juliusz Szymański. Podczas II Zjazdu w 1934 r. powstał Światowy Związek Polaków z Zagranicy (“Światpol”) skupiający większość środowisk polonijnych. Na jego czele stanął Marszałek Senatu Władysław Raczkiewicz. “Światpol” dążył do wzmocnienia więzi Polonii z krajem, współpracując z organizacjami oświatowo-kulturalnymi na obczyźnie, zbierał fundusze i dofinansowywał wydawnictwa polonijne.

Transformacja ustrojowa z 1989 r. doprowadziła do zmiany polityki władz państwowych wobec Polonii i Polaków z zagranicy. Wybrany w wolnych i demokratycznych wyborach Senat RP objął tradycyjną opieką Polaków żyjących poza Macierzą. Koncentruje się on na udzielaniu pomocy Rodakom w zachowaniu ich związków z narodowym dziedzictwem kulturalnym, starając się łączyć ich wokół fundamentalnych wartości składających się na tożsamość Polaka – takich, jak język i kultura. Co roku Kancelaria Senatu przeznacza na ten cel znaczne kwoty pieniężne, duża część których zostaje przeznaczona na wsparcie polskiej edukacji poza granicami kraju. Pomoc nauce i oświacie polonijnej oraz podtrzymywanie w ten sposób więzi pomiędzy Polonią a Macierzą jest jednym z priorytetowych zadań finansowych Senatu RP.

Zadania programowe polegają na wspieraniu m.in.: aktywności i rozwoju środowisk polonijnych i polskich za granicą, oświaty polonijnej i edukacji mniejszości polskiej za granicą, działań polonijnych i polskich na świecie na rzecz rozwoju kultury polskiej oraz zachowania dziedzictwa narodowego poza granicami kraju, promocji spraw polonijnych w kraju i za granicą, pomocy socjalnej i rzeczowej dla środowisk polonijnych i polskich.

Zadania inwestycyjne polegają na wspieraniu rozwoju bazy lokalowej polonijnych placówek kulturalno-oświatowych oraz ratowaniu zabytków polskiego dziedzictwa narodowego za granicą.

Stowarzyszenie „Wspólnota Polska”, fundacje „Pomoc Polakom na Wschodzie”, „Semper Polonia”, „Oświata Polska za Granicą”, Fundacja Pomocy Wzajemnej „Barka”, korzystając z dotacji z budżetu Kancelarii Senatu RP, wspierają organizacje polonijne w ich działaniach oświatowych, kulturalnych, naukowych, wydawniczych i sportowych. Umożliwiają też promocję polskich osiągnięć za granicą, integrację środowisk polonijnych oraz kultywowanie polskiej tradycji.

Opieka Senatu nad Polonią i Polakami za granicą nie sprowadza się jedynie do przyznawania dotacji na cele programowe i inwestycyjne. Senat za pośrednictwem marszałka i senatorów w kontaktach międzynarodowych broni interesów Polonii. Marszałek i senatorowie przy okazji każdej podróży zagranicznej spotykają się z Rodakami za granicą, interesują się ich problemami i starają się pomagać. Przy okazji wizyt gości zagranicznych w Senacie marszałek porusza kwestie związane z sytuacją polskiej mniejszości. Marszałek, wicemarszałkowie, senatorowie patronują i uczestniczą w wydarzeniach polonijnych w kraju i poza jego granicami. Sprawami Polonii w Senacie stale zajmuje się Komisja Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą. Właśnie do tej komisji trafiają projekty ustaw dotyczące spraw Polonii. Komisja ma prawo inicjować rozwiązania legislacyjne potrzebne Polakom pozostającym poza granicami Ojczyzny. Komisja interesuje się sytuacją prawną Polaków w krajach ich zamieszkania, inicjuje i koordynuje współpracę środowisk polonijnych, a także stara się chronić dziedzictwo polskiej kultury i historii za granicą. Natomiast roboczymi kontaktami ze środowiskami polonijnymi zajmuje się Biuro Polonijne Kancelarii Senatu. Wpływają tu wnioski i zlecanie zadań w zakresie opieki nad Polonią, tutaj następuje też ich ocena formalnoprawna i rachunkowa. Biuro na co dzień kontaktuje się ze środowiskami polonijnymi oraz urzędami i organizacjami, działającymi na rzecz Polonii w kraju.