|
Thursday, 09 April 2009
Wielkanoc – Zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa – jest najważniejszym świętem w chrześcijańskim roku liturgicznym. Termin tego ruchomego święta ustalony na Soborze w Nicei w 325r. i przypada pomiędzy 22 marca a 25 kwietnia. Święto Wielkanocne poprzedza 40 dni postu, w czasie których chrześcijane powinni ograniczyć jedzenie i picie, wyzbyć się wszelkich nałogów i złych przyzwyczajeń. A najważniejszym okresem poprzedzającym Święta wielkanocne są trzy święte dni czyli Tridium Paschalne – Czwartek, Piątek i Sobota. Zgodnie z obyczajem w Wielką Sobotę odbywa święcenie pokarmów, Niedziela Wielkanocna przynosi koniec postu i zbiera rodzinę przy świątecznym stole. Tradycje świąteczne kształtowały się w ciągu stuleci, stare ulegały zmianom, pojawiały się nowe.
W Wielki Piątek wszyscy, którzy cierpieli na jakąś przypadłość, bądź po prostu chcieli się zabezpieczyć przed chorobami, przed wschodem słońca, szli do pobliskiego zbiornika wodnego czy studni i tam obmywali się, bądź wrzucali się nawzajem do rzek lub jezior. Odbywało się to na pamiątkę przekroczenia przez Chrystusa rzeki Cedron.
Wielka Sobota to czas święcenia potraw. Zazwyczaj w artystycznie przystrojonym koszyku, niesie się po odrobinie wszystkich najważniejszych dań świątecznych. W zależności od regionu, zawartość koszyków jest różna. Prawie zawsze znajduje się tam chleb, kiełbasa, sól, pieprz, ocet oraz oczywiście pisanki. W okolicach Przemyśla święcono wszystkie potrawy, które znajdą się na stole. W każdym kościele, miejscowi artyści starają się wykonać możliwie najpiękniejszy Grób Chrystusa.
Symbolika wielkanocna
Baranek wielkanocny - symbol Chrystusa. Baranek jest figurą srarotestamentalną. Przypomina nam, że jak w noc wyjścia z Egiptu przez krew zabitego baranka, którą były pomazane od zewnątrz drzwi domów Izraelitów, ocalił Bóg pierworodnych od śmierci, tak przez krew baranka Jezusa, zostaliśmy ocaleni od śmierci.
Jajko jako symbol życia. Ze Świętami Wielkanocnymi najczęściej kojarzymy jajko. Było ono od zawsze symbolem filozoficznych rozważań nad początkiem świata i życia. Stanowiło ono pewien klucz poznawczy stosowany przez dociekającą prawdy ludzkość. To przemieszanie znaczenia symbolu wyraźnie zauważamy w obyczajowości ludowej. Jajka potocznie nazywa się pisankami.
Kurczak jest ściśle związany z symbolem jajka. W dziewiętnastym wieku w Galicji mówiono: "wstał z grobu (Chrystus) jak z jaja kurczę". Jego żółta barwa odwołuje się do motywów solarnych, symbolizuje wieczność, odrodzenie i słońce.
Palma została wprowadzona do liturgii kościelnej w XI wieku na pamiątkę triumfalnego wjazdu Chrystusa do Jerozolimy. Niedziela Palmowa zwana jest również Różdżkową, Wierzbną oraz Kwietną. Tego dnia, wierni uczestniczą we mszy, podczas której ksiądz święci palmy - symbol odradzającego się życia. W Polsce palmę zastępuje się gałązką wierzby, która ucieleśnia zmartwychwstanie i nieśmiertelność duszy. Chyba wszyscy znają tradycję święcenia Palm Wielkanocnych. Palmy czy też miotełki, bo ich nazwy są różne w zależności od regionu, wykonywane są zwykle z wierzby, która jest symbolem odrodzenia i przebudzenia z zimowego letargu, lecz zdarzają się także takie, które zrobione są z leszczyny, jałowca lub wikliny. Rolnicy umieszczali krzyżyki zrobione z poświęconych palm na swych polach. |
